
Useful foreign phrases |
Numbers |
Colours |
Kinship |
Idioms |
Tongue twisters |
Proverbs |
Other multilingual pages
A collection of useful phrases in Chamorro. Click on the English phrases to see them in many other languages.
Key to abbreviations: frm = formal, inf = informal
| English | Chamorro (North Marianas dialect) |
Chamoru (Guam dialect) |
|---|---|---|
| Welcome | Bienbenidu | Bien binidu Buen binidu |
| Hello | Hafa Adai | Håfa ådai Buenas |
| How are you? I'm fine |
Hafa tatamanu hao? Hafa mamaoleka? |
Håfa tatamanu hao? (frm) Kao mamaolek ha' hao? (inf) |
| Maolek ha yu Todo maolek |
Mamaolek ha' yo' Todu maolek |
|
| Long time no see | Apmam tiempo ti uli'e hao (It's a long time since I've seen you) Apmam tiempo ti uli'e hit (It's a long time since we've seen each other) |
Åpmam tiempo ti hu li'e hao (It's a long time since I've seen you) Åpmam tiempo ti umali'e' hit (It's a long time since we've seen each other) |
| What's your name? My name is ... |
Hayi na’an-mu? | Håyi nå'ån-mu? |
| Na’an-hu si... | Nå'ån-hu si... | |
| Where are you from? I'm from ... |
Taotao manu hao? | Taotao månu hao? |
| Taotao ... yu | Taotao ... yo' | |
| Pleased to meet you | Ma’gof yu sa umali’i hit | Magof yo' sa' umali'e' hit (not commonly used) |
| Good morning | Buenas dihas | Buenas dias / Buenas dihas |
| Good afternoon | Buenos tatdes | Buenas tåtdes |
| Good evening | Buenas noches | Buenas noches |
| Goodbye | Adios | Ådios Esta Åsta (inf) |
| Good luck | Suette | Buena suette |
| Cheers/Good health! | Hago lao! | Biba! |
| Have a nice day | Puedi ha todo maolek | Puedi ha' todu maolek (not commonly used) |
| Bon appetit | Buen prubechu | Ta fañocho (let's eat) |
| Bon voyage | Buen biahe | Buen biåhe |
| I don't understand | Ti hu kumprende | Ti hu komprende |
| Please speak more slowly | Pot fabot na despasio I kuentos-mu | Pot fabot kuentos ladespasio |
| Please write it down | Tuge’ papa pot fabot | Pot fabot tuge' fan påpa' |
| Do you speak Chamorro? Yes, a little |
Kao siña hao fumino’ Chamorro? | Kao siña hao fumino'Chamoru? |
| A’a, didide’ ha | Hunggan, didide' ha' Ha'a, didide' ha' |
|
| How do you say ... in Chamorro? |
Hafa taimanu un sangan ... gi fino’ Chamorro? |
Håfataimanu un sångan... gi fino'Chamoru? Håftaimanu un sångan... gi fino'Chamoru? Taimanu un sångan...gi fino'Chamoru? |
| Excuse me/Sorry | Dispensa yu | Dispensa yo' |
| How much is this? | Kuanto baliña? | Kuånto båli-ña este? |
| Thank you Response |
Si Yu’us ma’ase (God have mercy) |
Si Yu'us Må'åse' (God have mercy) |
| Buen prubechu | Buen Probechu | |
| Where's the toilet? | Manu na gaige i kemmon? | Månu na gaige i kemmon? Mångge i kemmon? |
| This gentleman / lady will pay for everything |
Para guiya hu apasi todo este | Para guiya u åpåsi todu |
| Would you like to dance with me? |
Malagu hao bumaila yan guahu? | Kao malago' hao bumaila yan guåhu? |
| I love you | Hu guiaya hao | Hu guiaya hao |
| Get well soon | Puedi homlo hao ti apmam | Puedi/Ohala homlo' hao ti åpmam |
| Leave me alone! | Sappe! Litira hao! Basta ma estotba yu! |
Sotta yo'! (Release me!) Ritira/litira hao! (Begone!) Båsta må'estotba/må'åtbarota yo'! (Stop bothering/pestering me!) |
| Help! Fire! Stop! |
Ayuda! Guafe! Basta! |
Ayuda! Guafe! Båsta! Påra! Na'påra! (Stop it!) |
| Call the police! | Agang I polisia! | Ågang i polisia! |
| Merry Christmas and Happy New Year |
Felis Nabidat yan Felis Año Nuebo | Felis Nåbidåt yan Magof na Åñu Nuebu Felis Påsgua yan Magof na Åñu Nuebu |
| Happy Easter | Felis Pasgua | Felis Påsgua |
| Happy Birthday | Biba Kumpleaños | Felis Kumpliåños Biba Kumpliåños |
| One language is never enough |
Un linguahe ni ngai’an u nahom | Ni ngai'an nahong un linguåhe |
| My hovercraft is full of eels |
Bula hasuli gi halom hovercraft-hu | Bula håsuli/åsuli iyo-ku hovercraft |
Chamorro phrases provided by Michelle Wilmot and Si Yu'us Må'åse'
Si Aaron Matanane
If you would like to make any corrections or additions to this page, please contact me.
Information about written and spoken Chamorro
Language learning materials for Chamorro
Collections of Chamorro phrases (some with audio)
http://home.att.net/~dorel2/guam/chamorro.html
http://en.wikipedia.org/wiki/Chamorro_language
http://www.chamorro.com/fino/fino.html
http://wapedia.mobi/en/Chamorro_language
Cebuano, Chamorro, Fijian, Hawaiian, Iban, Iloko, Indonesian, Javanese, Malay, Māori, Samoan, Sundanese, Tagalog, Tahitian, Tetum, Tuvaluan